سيد جلال الدين آشتيانى
716
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
نزول وجود باشد ؛ مظهر خاص اسم « رحمان » است . چون اسم رحمان عين صورت وجود است ؛ و اسم رحمان باعتبار آنكه متحد با صورت وجود است ، شامل جميع اشياء است . لذا برخى فرق بين وجود منبسط و عقل اول را باجمال و تفصيل و لا به شرطى و به شرط شيئى دانستهاند . به همين جهت ، در فصل دوم اين كتاب بيان كرديم ، كه انسان كامل مظهر اين اسم باعتبار تصرف در وجود از حيث غيب و شهود و ظاهر و باطن است . رحمت صورى و ظاهرى هدايت خلق بطريق مستقيم توحيد و جهات مربوط ببقاء ، از قبيل مآكل و مشارب و مشابه اين دو مىباشد . رحمت معنوى وجود و لوازم آن و معارف و حقايق مربوط بجهات روحانيت ذاتيه است . مظهر رحمان و انسان كامل ، عرش حق است ، كه اعظم اجسام مثالى است . انسان ، اولين مظهر روحانى و عرش نخستين مظهر جسمانى است . خلفاى صورى و معنوى حق ، عالم انسان كبير و صغير است ، كه آيات آفاق و انفس باشد . انسان كامل ، باعتبار وجود عقلى و روحى ، مظهر اسم رحمان ، و باعتبار نفس و روح متصاعد ، مستكمل بعلم و عمل مظهر اسم رحيم است . وجود منبسط ، متجلى در مظاهر رحمان و رحيم باعتبار مبدئيت آن از براى تكوين عالم وجود تحت حيطه و حكم اسم رحمان است . رحمت امتنانيه ، رحمت رحمانيه ، همه اشياء را قرار گرفته است و مؤمن و كافر و فاجر و فاسق از آن بهرهمندند و شمول آن مبتنى بر عمل خير نيست لذا از آن به رحمت امتنانيه نيز تعبير شده است كه مطمح نظر ابليس است . رحمان اسم حق تعالى است باعتبار جمعيت اسمائيه ، كه مبدا انبعاث وجود بر حقايق جميع مراتب امكانى است ، و رحيم اسم خاص است جهت فيضان كمالات معنوى بر اهل ايمان . توحيد جميع مظاهر كليهء آفاقيه باسماء ثلاثهء در بسمله « اللّه ، الرحمن ، الرحيم » بر مىگردد . در روايت است كه منشأ ظهور جميع موجودات « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » است . حقيقت محمديه باعتبار جهت نبوت مظهر رحمان است ، و باعتبار جهت ولايت كليه مظهر اسم رحيم است . باعتبار وحدت و جهت جامعيت ، مقام ولايت و نبوت مظهر اسم اللّه است . مشرب وحى عقل است ، و مبدا الهام نفس كلى